Zonnepanelen zijn een groeimarkt, en wie ze verkoopt of plaatst hoort bijna elke week dezelfde vraag: heb ik hier een vergunning voor nodig? Voor de meeste woningen is het antwoord nee. Maar er zijn een paar situaties waarin het wel moet, en wie die niet kent, krijgt een klant die halverwege de klus een brief van de gemeente ontvangt.
De hoofdregel
Het plaatsen van zonnepanelen is voor het technische deel van het bouwen altijd vergunningvrij, ongeacht maat of plek. Voor het ruimtelijke deel, dat gaat over hoe het eruitziet en waar het staat, zijn panelen op een dak vergunningvrij als je aan een paar voorwaarden voldoet. Dat staat op de pagina van het Informatiepunt Leefomgeving over vergunningvrije zonnepanelen op een dak, met de details op voorwaarden vergunningvrij plaatsen.
De eerste voorwaarde: het dak is geen dak van een gemeentelijk, provinciaal of rijksmonument. Heeft het huis een monumentenstatus, dan heb je altijd een vergunning nodig. Dat is de eerste vraag die je stelt als je een offerte maakt.
Schuine daken
Op een schuin dak moeten de panelen binnen het dakvlak blijven en dezelfde hoek hebben als het dak. Ze liggen dus plat op de pannen, niet schuin omhoog. Een standaard opbouw met haken op de dakpannen voldoet daar meestal aan.
Een voorbeeld: op de Voorbeeldlaan 12 in Voorbeeldstad staat een rijtjeshuis met een zadeldak. De eigenaar wil twaalf panelen op het zuidelijke dakvlak. Het dak is geen monument, de panelen liggen parallel aan de pannen en blijven binnen het dakvlak. Er is geen vergunning nodig, en de installateur kan een datum prikken.
Platte daken
Op een plat dak werkt het met afstand. De panelen moeten minstens zo ver van de rand van het dak staan als hun eigen hoogte. Een paneel dat 40 centimeter hoog staat in een opstelling, moet dus minstens 40 centimeter van de dakrand blijven. Ook moeten omvormers of andere apparatuur die niet in het paneel zit, binnen het gebouw staan en niet op het dak.
Dit wordt vaak vergeten bij bedrijfspanden en bij appartementengebouwen. Daar zijn de daken groot en is de verleiding om zo veel mogelijk panelen te leggen groot. Wie de randafstand te klein houdt, plaatst in feite een bouwwerk waarvoor een vergunning nodig is.
Beschermd stads- of dorpsgezicht
In een beschermd gezicht is een extra regel van kracht. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving mogen panelen daar alleen op een achterdakvlak, of op een dakvlak dat niet gericht is naar een openbaar toegankelijk gebied. De voorkant, dus het dak dat vanaf de straat zichtbaar is, valt erbuiten.
Of een straat in een beschermd gezicht ligt, staat in het omgevingsplan van de gemeente. Je vindt het op de kaart in het Omgevingsloket. Laat je klant het niet raden: kijk het vooraf na en zet het in je offerte.
Zonnepanelen op de grond
Een veld met panelen in de tuin of op een perceel valt buiten de regels voor daken. Zo’n opstelling is een bouwwerk dat de gemeente zelf beoordeelt in het omgevingsplan. Soms is het toegestaan, vaak met een maximale hoogte of oppervlakte, soms moet je een vergunning aanvragen. Hier is geen landelijke vaste regel voor die wij hebben kunnen bevestigen, dus bel de gemeente.
Grotere zonneparken en zonnevelden zijn bijna altijd vergunningplichtig. Die zie je terug in de bekendmakingen als een aanvraag voor een omgevingsvergunning, vaak met een lange procedure.
Veelgemaakte fouten
De eerste fout is het negeren van het monument. Een woning kan een gemeentelijk monument zijn zonder dat de eigenaar het weet, bijvoorbeeld omdat hij het huis net heeft gekocht. Vraag altijd naar de status voor je een offerte maakt, en kijk het zelf na in het Omgevingsloket.
De tweede fout is dat men de panelen schuin opstelt op een schuin dak. Een opstelling met een eigen hoek, om meer opbrengst te halen, ligt niet meer parallel aan het dakvlak. Dan val je buiten de vrijstelling, ook als het er netjes uitziet.
De derde fout is dat apparatuur op het platte dak blijft staan. De omvormer en eventuele opslag horen binnen te staan als ze niet in het paneel zijn ingebouwd. Bij bedrijfspanden is dat vaak een punt van discussie.
Wat je in je offerte zet
Een goede offerte benoemt drie dingen: dat het dak geen monument is, dat de panelen binnen het dakvlak en parallel aan het dak komen (of op minimaal de paneelhoogte van de dakrand staan), en dat de omvormer binnen komt. Daarmee weet de klant dat jij de regels kent, en heb je zelf een vangnet als later een vraag van de gemeente komt.
Wat dit betekent voor je werk
Omdat de meeste daken vergunningvrij zijn, zie je zonnepanelen maar weinig in de bekendmakingen. De aanvragen die er wel staan, zijn de uitzonderingen: monumenten, grote daken, beschermde gezichten en zonneparken. Dat maakt ze interessant, want het zijn klussen met een eigen planning en meestal een groter budget.
Wil je zien hoeveel zonnepanelen er worden aangevraagd en waar? Op de pagina zonnepanelen in Nederland staan de aantallen. Wie zonnepanelen verkoopt, vindt op Vergunningwacht voor zonnepaneleninstallateurs hoe je die aanvragen volgt. En als je klant ook een dakkapel of een uitbouw wil, lees dan wat er geldt bij vergunningvrij bouwen.
Een tip uit de praktijk: noteer bij elke offerte of het dak een monument is, of de straat beschermd is en wat de afstand tot de dakrand wordt. Drie regels in je offerte voorkomen een discussie over de vergunning op het moment dat de steiger al staat.
